گشته بود ، همهء صورت مجلس‌هاى كميته ، در تمام مدت وجود آن بنا به گفتهء بارتولد ، تنها به توسط خود وى تنظيم مىشده « 1 » . بارتولد بارها به منظور اشتغال و مطالعه در گنجينه‌هاى نسخ خطى و يا كارهاى باستان‌شناسى به آسياى ميانه سفر كرد . مثلا در سال‌هاى 1893 و 1894 از طرف دانشگاه سن پطربورگ و فرهنگستان علوم به آسياى ميانه رفت و در 1902 از طرف كميتهء روسى مطالعهء اوضاع آسياى ميانه و شرق به منظور اجراى حفريات در سمرقند ، به آنجا سفر كرد و در سال 1904 « 2 » و همچنين 1916 چنين نوشت : « از همهء سفرهايم به آسياى ميانه سفرى كه در سال 1902 انجام دادم و در طى آن جز آشنائى با آثار و نسخ خطى وظيفهء ديگرى نداشتم ، موفقيت آميزتر بوده . در زمينهء تاريخ مشرق به سبب وفور مدارك و منابعى كه هنوز مورد استفادهء كسى قرار نگرفته چون شخص به قرائت نسخه‌هاى خطى پردازد همان حظ و لذتى را درك مىكند كه كاشف جهانى نوين ، حين كاوش آثار بلاد كهن احساس مىكند « 3 » . » و . و . بارتولد در سال‌هاى 1900 و 1908 مأموريت‌هاى علمى را در قفقاز ( آنى ) نيز انجام داد . وى غالبا به شهرهاى خارج سفر مىكرد و از آن جمله : در 1895 ( به پاريس و لندن و آكسفورد و هلند ) و در سال 1898 ( به آلمان ) و 1905 ( به آلمان و اطريش و تيرول و سوئيس ) و در سال 1906 ( به اطريش و صربستان و بلغارستان و تركيه و مصر ) و در سال‌هاى 1908 - 1909 ( به ايتاليا و تا ناپل و بوداپست ) و در سال 1909 ( به فنلاند ) و در سال 1911 ( به ايرلند و آمريكاى شمالى و آلمان و فرانسه ) و در سال 1912 ( به وين و تيوبينگن و هامبورگ و لوبك ) و در 1913 ( به سوئد و نروژ ) و در 1914 ( به سوئد و دانمارك و انگلستان و جبل الطارق و تولون و ايتاليا و يونان و بلغارستان و رومانى ) سفر كرد . و . و . بارتولد از لحاظ پشت كار ممتاز بود و با اينكه وى به شغل تدريس اشتغال داشته ، و با انجمن‌ها و مجلات علمى نيز همكارى مىكرده ، مع هذا تحقيق و پژوهش را كار اصلى خويش مىشمرده « 4 » . بارتولد به تاريخ ايران و سرزمين‌هاى قفقاز و كشورهاى عربى و اقوام ترك و مغولان و اسلام‌شناسى مىپرداخته ولى بيش از همه در زمينهء تاريخ آسياى ميانه كار كرده است . وى سنت مطالعهء تاريخ آسياى ميانه را كه اسلاف او - و . و . گريگوريف ون . اى . وسلوفسكى

--> ( 1 ) - رجوع شود به « خاطراتى دربارهء س . م . دودين » نوشتهء بارتولد - « مجموعهء موزهء انسان شناسى و نژادشناسى فرهنگستان علوم ا . ج . ش . س . » مجلد 9 ، 1930 ، ص 350 حاشيهء 1 . ( 2 ) - به گفتهء بارتولد شركت وى در حفريات « بدون تأثير نفوذ رادلوف نبوده » ( تاريخ زندگى به قلم خود وى ) . ( 3 ) - تاريخ زندگى به قلم خود وى . ( 4 ) - همانجا .